Passion For Discovering The Truth!

ALZ-Yapay Zeka

SoCAT araştırıcıları yapay zeka ve MRI kullanarak erken Alzheimer Hastalığının tanısını %80 doğrulukta koymayı başardı. Avrupa Nöropsikofarmakoloji Koleji (European College of Neuropsychopharmacology) tarafından ödüllendirilen projeye; Current Alzheimer Research Dergisi de e-pub olarak yer verdi. Bilim insanlarının kullanmış oldukları bu yöntem ile Alzheimer Hastalarının erken tanısını yanında, Alzheimer Hastalığı ile karışan diğer bunama çeşitleri ve yaşlılık dönemi depresyonunun ayırıcı tanısı da kolaylaşacak.Alzheimer hastalarında küçülen beyin alanları (Ege Üniversitesi Verisi)

Video: http://www.facebook.com/photo.php?v=10150676366955897

Diğer gelişmiş ülkelerde olduğu gibi ülkemizde nüfusun yaşlanması ve ömür uzaması nedeniyle Alzheimer ve benzeri bunama hastalığı daha fazla görülmeye başlamıştır. 65  yaş altındaki bireylerde Alzheimer hastalığının görülme oranları %4 iken, 75 yaş ve üzerinde yaşayan nüfusun yarında Alzheimer hastalığı görülmektedir. Bugün için Türkiye’de yaşayan Alzheimer hastasının sayının 400.000 olduğu ve 2050 yılında ise 2.5 milyon olacağı tahmin edilmektedir. Bu bilgiler hastalığın ne kadar ciddi bir sağlık sorunu olduğunu ortaya koymaktadır. Yapılan pek çok araştırmaya rağmen varolan ilaçlar sadece ilk ve erken orta dönemde etkilidirler. Bu nedenle erken ve doğru teşhis hastanın tedavisinde çok önemlidir.Doğru Alzheimer tanısı, hastanın bir uzman psikiyatrist veya nörolog tarafından muayene edilmesi dışında zaman alıcı nöropsikolojik testler ve görüntüleme yöntemlerine ihtiyaç duymaktadır. Bu değerlendirme süreci uzun ve pahalıdır. Nöropsikolojik testlerin yapılması ve değerlendirmesi, benzer şekilde beyin görüntüleme yöntemleri ile elde edilen verilerin yorumlanması bu konuda eğitim almış personel tarafından yapılmalıdır. Bütün bu aşamalara rağmen özellikle yaşlılık dönemi depresyonu ile Alzheimer hastalığının ayrıcı tanısı tam olarak yapılamamaktadır. Yanlışlıkla Alzheimer tanısı alan depresyon hastalarında tedavi önemli ölçüde gecikmektedir.

Yukarıda tanımlanan değerlendirme süreci için gerekli olan pek çok donanım (özellikle nöroradyolog), ülkemizde kolaylıkla ulaşılabilir durumda değildir. Erken tanının çok önemli olduğu Alzheimer Hastalığında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi SoCAT beyin görüntüleme laboratuarı, yapay zeka ve makine öğrenimi kullanarak hastalara erken tanı koymayı başardılar. İlk kez poliklinik başvurusunda bulunan unutkanlık şikayeti olan hastaların MRI ile yapılan çekimleri yapay zeka ve makine öğrenimi algoritmalarını kullanan bir bilgisayar ile değerlendirildi. Aynı hastalar yukarıda bahsedilen yoğun değerlendirme sürecinden de geçirildi. Uzman doktorlar tarafından konulan tanı ile bilgisayar tarafından konulan tanı %80 oranında benzerlik göstermekteydi.Bu araştırmanın sonucu göstermiştir ki, yakın bir gelecekte genel polikliniklere unutkanlık şikayetleri ile başvuran hastaların Alzheimer tanısı, MRI çekimden dakikalar sonra herhangi ileri düzeyde bir uzman ekibe gereksinim kalmadan konulabilecektir. Bu yöntem hastaların erken dönemde vakit kaybetmeden doğru tedaviyi almasını sağlayacaktır. Benzer şekilde yaşlılık dönemi depresyonu olan hastalara yanlış teşhiş konulmasının önüne geçilecektir.

Bu yöntemin bir diğer avantajı ise Alzheimer riski taşıyan (aile de Alzheimer hastası olan) bireylerde yaşla ile birlikte gerçekleşen değişikliklerin Alzheimer’a benzer olup olmadığının, dolayısıyla gerçek risklerinin belirlemesidir.Bu çalışma Avrupa Nöropsikofarmakoloji Koleji (European College of Neuropsychopharmacology) tarafından ödüllendirilmiştir ve Current Alzheimer Research Dergisinde e-pub olarak yer almaktadır.

Proje yürütücüsü Prof. Dr. Ali Saffet Gönül kalan son virajı şu şekilde tanımladı; “Bugün biliyoruz ki; Alzheimer hastalığında, beyindeki değişiklikler, hastanın klinik belirtilerinden çok önce ortaya çıkmaktadır. Bu değişiklikleri standart beyin görüntüleme yöntemler yakalayamamaktadır. Ancak, bu ve benzeri diğer çalışmalar ile yapay zeka yöntemlerinin çok erken dönemde (unutkanlığın çok yeni ortaya çıktığı; hatta ondan da önce) Alzheimer’da tanı konusunda  yardımcı olacağını gördük. Şimdi karıştırıcı faktörleri en aza indirecek şekilde algoritmayı yeniden düzenlememiz, yapay zekayı eğitmek için kullandığımızdan daha geniş  veri tabanları oluşturmamız gerekiyor. Ayrıca her hastanede kullanılabilecek şekilde arayüz hazırlanması gerekiyor. Sanırım önümüzdeki 4-5 sene sonunda bu düzenlemeler tamamlanabilir ve günlük kullanıma girecek şekilde hazırlanabilir.Bu sistem pek çok hasta ve hasta adayına erken dönemde teşhis konmasını sağlayacağı için insanların sevdikleri ile daha uzun ve kaliteli yaşam geçirmesini sağlayacaktır. İşin bir de ekonomik boyutu var ki, eminim SGK bu sistemi bizden daha çok sevecek ”

Proje Yürütücüsü: Prof. Dr. Ali Saffet GÖNÜL
Araştırmacılar: Ömer Kitiş, Emre Kumral, Fatma Şimşek, Fatma Polat, Orhan Demirel

İlgili Makale:
Polat FF, Demirel SO, Kitis O, Simsek F, Haznedaroglu DI, Coburn K, Kumral E, Gonul AS. Computer Based Classification of MR Scans in First Time Applicant Alzheimer Patients. : Curr Alzheimer Res. 2012 Jan 30.
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22299620

Ayrıntılı Bilgi için: Prof. Dr. Ali Saffet Gönül
Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Bornova İzmir.
tel: 232 390 4163
E-mail: ali.saffet.gonul@ege.edu.tr

    önceki yazı

    Alzheimer

    sonraki yazı

    SCH-Emosyon Tanıma

    Yorum yazın

    E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir